Kuvvetli akım.

Kuvvetli akım projesi, bir binada veya sanayi tesisinde enerjinin trafodan ve yedek güç kaynaklarından tüm tüketicilere güvenli şekilde dağıtılmasını sağlayan elektrik tasarımıdır. Yeni bir fabrika, depo ya da ticari yapı kuran yatırımcıların ve kapasitesini artıran ya da eskiyen tesisatını yenileyen işletmelerin bu projeye ihtiyacı vardır. Yük analizinden pano tasarımına, kablo hesaplarından aydınlatma ve topraklamaya kadar tüm kuvvetli akım işini projelendirip sahada kuruyoruz.

Yük analizi ile başlıyoruz

Kuvvetli akım tasarımındaki her karar yük analizine dayanır. Makine listesi, aydınlatma ve priz yükleri, iklimlendirme, asansör ve pompa gibi bina sistemleri tek tabloda toplanır. Her yük grubu için eş zamanlılık katsayısı belirlenir ve yapının gerçekte çekeceği güç hesaplanır.

Bu hesap trafo gücünü, ana pano kapasitesini ve jeneratör büyüklüğünü doğrudan etkiler. Gereğinden büyük seçilen ekipman yatırım maliyetini artırır, küçük seçilen ekipman ise birkaç yıl içinde kapasite sorununa yol açar. Bu nedenle işletmeyle birlikte büyüme planını da konuşuyor, panolarda ve busbar hatlarında bu plana göre rezerv bırakıyoruz.

Yük analizinde motorların kalkış akımları, frekans sürücülerinin ürettiği harmonikler ve kesintiye duyarlı yükler ayrıca işaretlenir. Bu ayrım UPS, jeneratör ve kompanzasyon kararlarının girdisidir.

Ana dağıtım, busbar ve MCC panoları

Enerji, trafo çıkışından ana dağıtım panosuna (ADP) gelir ve buradan tali panolara, busbar hatlarına ve motor kontrol merkezlerine dağıtılır. ADP’nin bara akımı ve kesicilerin kesme kapasitesi, yük analizi ve kısa devre hesabına göre seçilir. Panoları IEC 61439 kapsamında, tip testi doğrulaması yapılmış sistemler olarak tasarlıyoruz.

Üretim alanlarında busbar dağıtımı çoğu zaman kabloya göre daha esnek bir çözümdür. Busbar hattı tavan boyunca ilerler, makine yerleşimi değiştiğinde yeni çıkış kutuları takılarak besleme noktası taşınabilir. Yüksek akımlı ana besleme hatlarında da busbar, paralel kablo demetlerine göre daha düzenli bir güzergâh sağlar.

MCC panoları motor yüklerini bir arada toplar. Direkt yol vermeli motorlar, yumuşak yol vericiler ve frekans sürücüleri bu panolarda yer alır. Kumanda devrelerini, otomasyon sistemiyle haberleşmeyi ve bakım için ayrılabilir çekmeceli yapıyı tesisin işletme şekline göre belirliyoruz. Tek hat şemalarını ve pano kumanda projelerini AutoCAD Electrical üzerinde hazırlıyoruz.

Yedek güç ve enerji kalitesi

Jeneratör ve senkronizasyon

Şebeke kesildiğinde hangi yüklerin, ne kadar sürede yeniden besleneceği tesisin işleyişine göre belirlenir. Jeneratör kapasitesi bu öncelikli yüklerin toplamına göre seçilir. Birden fazla jeneratör kullanılan tesislerde senkron panoları jeneratörleri ortak baraya bağlar ve yükü aralarında paylaştırır. Transfer panolarında şebeke ile jeneratör arasındaki geçiş mantığı ve kilitlemeler tasarımın önemli bir parçasıdır.

UPS

Veri odaları, kontrol sistemleri, güvenlik ekipmanları ve kısa bir kesintide bile zarar gören üretim süreçleri UPS ile beslenir. UPS gücünü ve batarya süresini, jeneratörün devreye girme süresini kapsayacak şekilde hesaplıyoruz. UPS çıkışlarını ayrı dağıtım panoları üzerinden besleyerek bu hatları diğer yüklerden ayırıyoruz.

Kompanzasyon

Motor ağırlıklı tesislerde reaktif güç ihtiyacı yüksektir. Kompanzasyon panosu reaktif gücü yerinde karşılar, kablo ve trafo kayıplarını azaltır. Frekans sürücüsü yoğun tesislerde harmonik ölçümü yapıyor, gerektiğinde filtreli kompanzasyon veya aktif filtre öneriyoruz.

Kablo hesapları, seçicilik ve topraklama

Her hattın kablo kesiti üç kritere göre kontrol edilir: akım taşıma kapasitesi, gerilim düşümü ve kısa devre dayanımı. Uzun hatlarda belirleyici olan çoğu zaman gerilim düşümüdür; motor kalkışlarında bu düşüş daha da artar. Döşeme şekli, ortam sıcaklığı ve aynı tavadaki kablo sayısı da kapasiteyi değiştirir. Hesapları IEC 60364 ve Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği çerçevesinde yapıyoruz.

Seçicilik, bir arıza durumunda yalnızca arızaya en yakın koruma elemanının açmasıdır. Seçicilik doğru kurulmamışsa tek bir makinedeki kısa devre ana kesiciyi açtırabilir ve tüm tesis durur. Kesici ayarlarını ve sigorta seçimlerini OG koruma rölelerinden son çıkışlara kadar koordine ediyoruz. Kısa devre ve koruma analizlerinde DIgSILENT PowerFactory kullanıyoruz.

Topraklama tasarımını Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği’ne göre yapıyoruz. Temel topraklaması, ana eş potansiyel barası ve tüm metal aksamın bağlantıları can güvenliğinin temelidir. Dış yıldırımdan korunma ve aşırı gerilim koruma cihazlarını IEC 62305 yaklaşımıyla, yapının risk değerlendirmesine göre planlıyoruz.

Aydınlatma tasarımı

Aydınlatma hesaplarını her mekanın kullanım amacına göre yapıyoruz. Üretim alanında görsel konfor ve iş güvenliği, depoda raf aralarındaki dikey aydınlık, ofiste kamaşma kontrolü öne çıkar.

DALI kontrol sistemiyle armatürler tek tek veya grup halinde adreslenir. Gün ışığı ve hareket sensörleriyle birlikte çalışan bir DALI sistemi, kullanılmayan alanlarda aydınlatmayı kısar ve enerji tüketimini düşürür. Mimari aydınlatmada cephe, giriş ve ortak alanların ışık senaryolarını mimari ekiple birlikte belirliyoruz.

Acil ve kaçış aydınlatması Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik kapsamında zorunludur. Kaçış yolları, yönlendirme işaretleri ve yangın ekipmanlarının bulunduğu noktalar EN 1838’e göre aydınlatılır. Armatürlerin bataryalı mı yoksa merkezi batarya sisteminden mi besleneceğini yapının büyüklüğüne ve bakım koşullarına göre seçiyoruz.

Onay, montaj ve teslim

Uygulama projesini hesap raporları, tek hat şemaları ve tesisat planlarıyla birlikte hazırlayıp ilgili kurumların onay sürecini yürütüyoruz. Onay dosyasında yük tablosu, kısa devre ve gerilim düşümü hesapları, topraklama hesabı ve pano şemaları birbiriyle tutarlı olmalıdır. Bir hesaptaki değişikliğin şemaya ve planlara da işlenmesi, onay sürecinde dosyanın geri dönmesini önler.

Büyük yapılarda kablo tavalarını, pano ve hücre yerleşimlerini Revit MEP modelinde gösteriyoruz. Elektrik odalarının boyutu, pano önündeki çalışma ve bakım boşlukları ve tava güzergâhlarının mekanik tesisatla kesişmeleri bu modelde kontrol edilir. Montaj ekibi sahaya bu modelden çıkarılan çizimlerle gider. Onaydan sonra pano, busbar, kablo tavası, kablo ve aydınlatma montajını projeye uygun şekilde yapıyoruz.

Devreye almada yalıtım direnci, topraklama ve döngü empedansı ölçümlerini, kaçak akım koruma testlerini ve pano fonksiyon testlerini yapıyoruz. Jeneratör transferini ve UPS geçişlerini de bu aşamada deniyoruz. İş bittiğinde sahadaki son duruma göre güncellenmiş as-built çizimleri ve test raporlarını teslim ediyoruz.