Bina ve tesis elektriği.

Üst yapı elektrik projeleri, bir binanın ya da sanayi tesisinin trafo çıkışından son tüketiciye kadar uzanan iç elektrik altyapısının tasarımı ve kurulumudur. Fabrikalar, alışveriş ve ofis yapıları, lojistik depoları ve kampüs tipi yerleşkeler gibi enerjiyi yoğun ve kesintisiz kullanan her yapı bu projeye ihtiyaç duyar. Grup Ağırman olarak kuvvetli akım, zayıf akım ve otomasyon sistemlerini aynı proje içinde ele alıyor, tasarımdan devreye almaya kadar işi anahtar teslim yürütüyoruz.

Üst yapı elektriği neleri kapsar

Bir yapının elektrik altyapısını iki ana grupta düşünüyoruz. Birincisi enerjiyi taşıyan kuvvetli akım tesisatı: ana dağıtım panosu, tali panolar, busbar hatları, motor kontrol panoları, jeneratör ve kesintisiz güç kaynakları, kompanzasyon, aydınlatma ve priz devreleri. İkincisi sinyal ve veri taşıyan zayıf akım sistemleri: yangın algılama ve alarm, kamera, kartlı geçiş, yapısal kablolama ve bina otomasyonu.

Bu iki grubun ortak paydası yapının kendisidir. Kablo tavaları aynı tavan boşluğunu paylaşır, panolar aynı elektrik odalarına yerleşir, yangın senaryosunda aydınlatma, havalandırma ve kapı kontrolleri birlikte çalışır. Bu yüzden tüm sistemleri baştan aynı tasarım modelinde çiziyoruz.

Topraklama ve yıldırımdan korunma da kapsamın içindedir. Temel topraklaması, eş potansiyel bağlantılar ve dış paratoner tesisatı hem can güvenliği hem de hassas elektronik cihazların korunması için tasarımın başında planlanır.

Yapı tipine göre öncelikler

Her yapının elektrik ihtiyacı farklı yerde yoğunlaşır. Projeye başlarken önce yapının nasıl kullanılacağını anlamaya çalışıyoruz.

• Sanayi tesislerinde motor yükleri, üretim hatlarının sürekliliği ve harmonik üreten sürücüler belirleyicidir. Busbar dağıtımı, MCC panoları, jeneratör senkronu ve reaktif güç kompanzasyonu burada öne çıkar.
• Ticari yapılarda kiracı bazlı sayaçlama, geniş aydınlatma alanları, yangın ve can güvenliği sistemleri ile bina otomasyonu ağırlık kazanır.
• Lojistik merkezlerinde yüksek tavanlı alanların aydınlatması, şarj istasyonları, soğuk oda yükleri ve geniş bir alanda güvenlik kamerası ile geçiş kontrolü önemlidir.
• Yerleşkelerde birden fazla bina, ortak enerji dağıtımı, merkezi izleme ve bölümler arasında veri ağı omurgası tasarımın ana konularıdır.

Bu ayrım proje sırasında pano yapısından kablo güzergâhına kadar birçok kararı etkiler. Örneğin bir üretim tesisinde ileride eklenecek hatlar için busbar kapasitesi ve pano rezervleri baştan bırakılır.

OG bağlantısıyla iç tesisatın birleştiği yer

Üst yapı elektrik projesi, yapının şebekeye bağlandığı noktadan başlar. Orta gerilim bağlantısı, trafo merkezi ve OG hücreleri dağıtım şebekesi tarafında kalır; trafonun alçak gerilim çıkışı ise ana dağıtım panosuna bağlanır. Bu geçiş noktasında yapılan hesaplar her iki tarafı da ilgilendirir.

Trafo gücü, yapının yük analizinden gelir. Kısa devre akımları trafo empedansına ve bağlantı noktasındaki şebeke koşullarına göre hesaplanır ve ana pano kesicilerinin kesme kapasitesi buna göre seçilir. Röle ayarları ile AG kesicilerin seçicilik koordinasyonu da aynı hesap zincirinin parçasıdır.

OG şebeke ve trafo merkezi işlerini de yaptığımız için iki tarafın hesabını aynı ekip yapıyor. Trafo seçimi, OG koruma ayarları ve AG dağıtım tek hesaptan çıkınca taraflar arasında koordinasyon hatası olasılığı azalır. Çatı GES gibi üretim tesisleri eklendiğinde de bağlantı noktası ve koruma yapısı bu hesaplara dahil edilir.

Tasarım yöntemi ve kullandığımız araçlar

Tasarım sürecinde kısa devre, yük, gerilim düşümü ve aydınlatma hesaplarını yapıyor, sonuçları çizimlere ve modele aktarıyoruz. Güç sistemi analizlerinde DIgSILENT PowerFactory kullanıyoruz. Tek hat şemalarını, pano ve kumanda projelerini AutoCAD Electrical üzerinde hazırlıyoruz.

Büyük yapılarda Revit MEP ile üç boyutlu model kuruyoruz. Kablo tavaları, pano ve hücre yerleşimleri bu modelde yer alır ve mekanik tesisat ile çakışma kontrolü yapılır. Sahada tava güzergâhının bir havalandırma kanalıyla kesiştiğini montaj sırasında fark etmek hem zaman hem malzeme kaybıdır; modelde bu sorunları çizim aşamasında çözüyoruz.

Projeleri Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği, Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği ve Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik çerçevesinde hazırlıyoruz. AG pano sistemlerinde IEC 61439’u, tesisat tasarımında IEC 60364’ü esas alıyoruz. Bağlantı ve onay aşamasında EPDK, TEDAŞ ve TEİAŞ kurallarına göre çalışıyoruz.

Sahada uygulama ve teslim

Tasarım onaylandıktan sonra saha uygulamasını da biz yürütüyoruz. Kablo tavası ve kanal montajı, kablo çekimi, pano montajı ve bağlantıları, zayıf akım cihazlarının kurulumu İSG ve kalite standartlarına göre yapılır. ISO 9001, ISO 14001 ve ISO 45001 sistemlerimiz saha süreçlerini de kapsar.

Merkezimiz Çankaya, Ankara’dadır. Proje koordinasyonunu Ankara ve İstanbul’dan yürütüyor, Türkiye’nin farklı illerindeki şantiyelere ekip ve ekipman mobilize ediyoruz.

Devreye alma aşamasında yalıtım ve topraklama ölçümlerini, pano fonksiyon testlerini, koruma koordinasyonu kontrollerini ve sistemlerin birlikte çalışma testlerini yapıyoruz. Geçici kabulün ardından uygulamaya göre güncellenmiş as-built çizimleri ve test kayıtlarını teslim ediyoruz. İşletme ekibi bakımda ve sonraki tadilatlarda bu belgelere dayanır.

Mevcut tesislerde genişleme ve yenileme

Elektrik işlerinin önemli bir kısmı çalışan tesislerde çıkar. Yeni bir üretim hattı eklenir, depo bir bölümü soğuk odaya çevrilir ya da yıllar içinde parça parça büyüyen tesisatın artık kimsenin tam olarak bilmediği bir hale geldiği fark edilir.

Bu durumda işe mevcut durumu belgelemekle başlıyoruz. Panoları, ana besleme hatlarını ve koruma elemanlarını yerinde inceliyor, gerektiğinde yük ve enerji kalitesi ölçümü yapıyoruz. Ardından eldeki çizimleri sahadaki gerçek duruma göre güncelliyor ve yeni yüklerin mevcut trafo, pano ve kablo kapasitesine sığıp sığmadığını hesaplıyoruz.

Çalışan bir tesiste enerji kesintisi üretim kaybı demektir. Bu yüzden uygulamayı bölgelere ve aşamalara ayırıyor, kesinti gerektiren bağlantıları işletmeyle birlikte belirlenen zamanlara planlıyoruz.

Kuvvetli akım ve zayıf akım alt hizmetleri

Üst yapı elektrik projelerini iki alt hizmet başlığında ayrıntılandırıyoruz. Kuvvetli akım tarafında yük analizi, ana dağıtım, busbar, MCC, jeneratör, UPS, kompanzasyon, kablo kesiti hesapları, seçicilik, topraklama ve aydınlatma tasarımı yer alır. Zayıf akım ve otomasyon tarafında ise yangın algılama, CCTV, kartlı geçiş, yapısal kablolama, BMS enerji yönetimi ve DDC panoları ile bu sistemlerin birbirine entegrasyonu bulunur.

Bir projede iki başlığın ikisini birden ya da yalnızca birini üstlenebiliyoruz. Mevcut bir tesisin genişlemesinde sadece yeni üretim hattının kuvvetli akım işini yapabileceğimiz gibi, yeni bir lojistik merkezinin tüm elektrik altyapısını tek sözleşmede de yürütebiliyoruz.