Bakım ve izleme.

GES bakım ve izleme, devreye alınmış bir güneş enerjisi santralinin üretimini düzenli olarak takip eden, arızaları ve verim kayıplarını erken tespit eden ve periyodik bakım, temizlik ve onarım işlerini yürüten hizmettir. Arazi santrali işleten yatırımcılar ve çatısında öz tüketim santrali bulunan işletmeler bu hizmete ihtiyaç duyar. Santralin üretim verisini izliyor, periyodik bakımını ve sahadaki müdahaleleri kendi ekibimizle yapıyoruz.

Bakım yapılmayan santralde ne olur?

Güneş santralinde hareketli parça azdır, ama üretim kaybı çoğunlukla fark edilmeden ilerler. Panellerin üzerinde biriken toz, polen ya da kuş pisliği her gün biraz daha üretim götürür. Gevşeyen bir DC konnektör ısınır, zamanla bütün bir stringi devre dışı bırakır. Bir evirici hata verip kendini kapattığında, izleme yoksa bu durum faturaya ya da mahsuplaşma tablosuna yansıyana kadar fark edilmeyebilir.

Bazı kusurlar güvenlik sorunu da yaratır. Isınan konnektörler ve pano bağlantıları yangın riski taşır. Korozyona uğramış topraklama bağlantıları, bir yıldırım düşmesinde koruma sisteminin görevini yapmasını engelleyebilir.

Üretim takibi ve performans oranı

İzlemenin temeli santralin kendi verisidir. Eviricilerden ve izleme sisteminden gelen üretim, akım, gerilim ve arıza kayıtlarını düzenli olarak inceliyoruz. Bir string ya da evirici komşularından belirgin şekilde az üretiyorsa bunu saha ekibine iş emri olarak aktarıyoruz.

Ham üretim rakamı tek başına yanıltıcı olabilir, çünkü bulutlu bir ayda üretim zaten düşer. Bu yüzden santralin sağlığını performans oranı (PR) ile değerlendiriyoruz. PR, gerçekleşen üretimi aynı dönemdeki ışınıma göre beklenen üretimle karşılaştırır ve hesaplama esasları IEC 61724 standardında tanımlanmıştır. PR’nin aydan aya izlenmesi, kirlenme, arıza ve ekipman yaşlanmasının etkisini hava koşullarından ayırmayı sağlar.

Santralin fizibilite aşamasında hazırlanan PVsyst modeli varsa gerçekleşen üretimi bu modelin tahminiyle de karşılaştırıyoruz. Aradaki fark, sorunun nerede aranacağı konusunda ipucu verir.

Temizlik ve termal analiz

Panel temizliğinin ne sıklıkla yapılacağı sahaya göre değişir. Toprak yola ya da tarla sürümüne yakın bir arazi santrali, sanayi bölgesindeki bir çatı ya da az yağış alan bir bölge daha sık temizlik ister. Temizlik zamanını üretim verisindeki düşüşe ve saha gözlemine göre planlıyor, panel üreticisinin izin verdiği yöntemlerle yapıyoruz. Sert fırça, basınçlı su ya da uygun olmayan kimyasallar panel yüzeyine zarar verebilir.

Termal kamera taraması, gözle görülmeyen kusurları ortaya çıkarır. Panellerde sıcak nokta oluşturan hücre çatlaklarını, arızalı bypass diyotlarını ve gölge kaynaklı ısınmayı, elektrik tarafında da gevşek konnektörleri, oksitlenmiş klemensleri ve pano içindeki zayıf bağlantıları bu taramayla buluyoruz. Tarama sonuçlarını konum bilgisiyle birlikte raporluyor, onarım gereken noktaları önceliğe göre sıralıyoruz.

Periyodik elektriksel ve mekanik kontroller

Belirli aralıklarla santralin elektriksel ölçümlerini tekrarlıyoruz. I-V eğrisi testi her stringin akım ve gerilim karakteristiğini ölçer, kabul sırasındaki değerlerle karşılaştırıldığında panel bozulmasını ve bağlantı sorunlarını gösterir. İzolasyon ölçümü kablo ve konnektörlerdeki yalıtım kusurlarını, topraklama ölçümü ise topraklama ağının durumunu ortaya koyar. Bu ölçümleri IEC 62446’nın tarif ettiği yöntemlere göre yapıyoruz.

Evirici ve pano bakımında hava filtrelerini ve fanları temizliyor, klemens sıkılıklarını kontrol ediyor, sigortaları, kesicileri ve aşırı gerilim koruma elemanlarını gözden geçiriyoruz. Trafo ve OG hücresi bulunan santrallerde bu ekipmanın bakımı da programa dahildir.

Mekanik tarafta konstrüksiyonun cıvatalarını, kazık ve ayak bağlantılarını, kablo bağlarını ve korozyon durumunu kontrol ediyoruz. Çatı santrallerinde montaj noktalarında su sızıntısı olup olmadığına, arazi santrallerinde ise drenaja, bitki örtüsünün panelleri gölgeleyip gölgelemediğine ve çevre çitinin durumuna bakıyoruz.

İzleme altyapısı

Uzaktan izleme, santralin verisinin düzenli ve güvenilir şekilde toplanmasına bağlıdır. Bazı santrallerde eviricilerin kendi izleme portalı vardır ama ışınım ölçümü yoktur. Bu durumda üretimin düşük olmasının nedeni bulutlu bir hafta mı yoksa bir arıza mı, ayırt etmek zorlaşır.

Bakımını üstlendiğimiz santrallerde önce izleme altyapısını gözden geçiriyoruz. Eviricilerin, trafo merkezindeki sayaçların ve varsa meteoroloji istasyonunun verisinin aynı sisteme düzgün aktarılıp aktarılmadığını, veri kayıplarının olup olmadığını kontrol ediyoruz. Işınım ve panel sıcaklığı ölçümü eksikse eklenmesini öneriyoruz, çünkü performans oranı bu iki ölçüm olmadan doğru hesaplanamaz.

Alarm eşiklerini santrale göre ayarlıyoruz. Bir evirici durduğunda ya da bir stringin akımı komşularının belirgin şekilde altına düştüğünde gelen uyarı, arızanın günler içinde bulunmasını sağlar. Aylık rapor beklenirse aynı arıza haftalarca üretim kaybettirebilir.

Raporlama ve bakım planı

Her santral için ayrı bir bakım planı hazırlıyoruz. Plan, sahanın kirlenme koşulunu, ekipman üreticilerinin bakım şartlarını ve santralin geçmiş arıza kayıtlarını hesaba katar. Planlı işlerin yanında izleme sisteminin yakaladığı arızalara da müdahale ediyoruz.

Yapılan her bakımın, ölçüm sonucunun ve onarımın kaydını tutuyor, üretim ve performans değerlendirmesiyle birlikte düzenli raporlar halinde paylaşıyoruz. Bu kayıtlar ekipman garantisi talep edilirken ve santralin değerlemesi yapılırken de işe yarar. Saha ekiplerimizi Ankara ve İstanbul’dan koordine ediyor, Türkiye’nin her bölgesindeki santrallere ulaştırıyoruz.

Bakımda iş güvenliği

Güneş santralinde bakım, gün ışığı olduğu sürece gerilim altındaki bir sistemde çalışmak demektir. Paneller güneş gördükçe DC tarafında gerilim üretir ve evirici kapatılsa bile panel ile evirici arasındaki kablolar enerjili kalır. Bu yüzden her müdahaleden önce ayırma sırasını, kilitleme ve etiketleme adımlarını iş emrine yazıyor, ölçüm yaparak enerjinin kesildiğini doğruluyoruz.

Çatı santrallerinde yüksekte çalışma, arazi santrallerinde ise trafo ve OG hücresi bulunan bölgeler ayrı risk taşır. Bakım ekiplerimiz ISO 45001 kapsamındaki iş güvenliği planına göre çalışır, kişisel koruyucu donanım ve yetki belgeleri iş başlamadan kontrol edilir. Temizlikte kullanılan suyun ve kimyasalların çevreye etkisini ISO 14001 çerçevesinde yönetiyoruz.