Lisanssız GES başvurusu nasıl yapılır, çağrı mektubu nedir?

Lisanssız GES başvurusu, santralin bağlanacağı bölgedeki elektrik dağıtım şirketine (EDAŞ) elektronik ortamda, yönetmelikte sayılan belgelerle yapılır; başvurular her ay toplu olarak önce evrak, sonra teknik yönden değerlendirilir. Çağrı mektubu, teknik değerlendirmesi olumlu çıkan başvuru sahibine dağıtım şirketinin verdiği ve bağlantı anlaşması imzalamaya çağıran belgedir. Mektubu alan kişi proje onayı, bağlantı anlaşması, kurulum, kabul ve sistem kullanım anlaşması adımlarını yönetmelikteki süreler içinde tamamlamak zorundadır.

Lisanssız üretimin temel koşulları

Lisanssız üretimde amaç, tüketicinin elektriğini kendi santralinden karşılamasıdır. Bu yüzden santral her zaman bir tüketim tesisiyle ilişkilendirilir ve kurulu gücü bu tüketime göre sınırlanır. Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği’nin güncel metninde, tüketim tesisiyle aynı ya da farklı ölçüm noktasında kurulan yenilenebilir enerji santrallerinin gücü, tüketim tesisinin bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücüyle sınırlıdır. Sanayi tesisleri, belediyeler ve tarımsal sulama tesislerinde bu sınır sözleşme gücünün iki katıdır.

Üretim ve tüketim tesisinin aynı dağıtım bölgesinde olması kural olarak zorunludur. Sözleşme gücüyle sınırlı bu kapsamda kurulan santraller ise tüketim tesisinin bulunduğu dağıtım bölgesi dışında da kurulabilir. Yönetmelik ayrıca santralin bir takvim yılında üretebileceği enerjiyi, ilişkili tüketim tesislerinin yıllık tüketiminin iki katıyla sınırlar. Bu sınırın üzerinde kalan ihtiyaç fazlası enerji için ödeme yapılmaz, YEKDEM’e bedelsiz katkı sayılır. Kural, mesken abone grubundaki tüketim tesisleriyle ilişkilendirilen santrallere uygulanmaz.

25 kW’a kadar, üretim ve tüketimi aynı ölçüm noktasından bağlı çatı ve cephe uygulamaları için EPDK’nın ayrı usul ve esasları vardır. Bu kapsamda santral gücü tüketim tesisinin sözleşme gücünü geçemez ve her tüketim yeri için tek başvuru yapılabilir.

Başvurudan önce netleştirilmesi gerekenler

Başvuru formunu doldurmadan önce birkaç kararın verilmiş olması gerekir, çünkü bu kararlar başvurudan sonra değiştirilmesi zor olan bilgilerdir:

1. Santralin hangi tüketim tesisi ya da tesisleriyle ilişkilendirileceği ve bu tesislerin tekil kodları.
2. Bu tesislerin sözleşme gücü ve son bir yıllık tüketimi.
3. Santralin tüketimle aynı ölçüm noktasında mı, farklı bir noktada mı kurulacağı.
4. Kurulu güç, panel ve evirici yaklaşık seçimi ve tek hat şeması.
5. Arazi projelerinde sahanın mülkiyet ya da kira durumu, tarım arazisi ve imar durumu.

Bu bilgiler aynı zamanda öncelik sıralamasını belirler. Aynı trafo merkezine birden fazla güneş başvurusu geldiğinde yönetmelik şu kriterleri sırasıyla uygular: santralin ilişkilendirildiği tüketim tesisiyle aynı ölçüm noktasında olması, son bir yıllık tüketim miktarının yüksekliği, sözleşme gücünün yüksekliği ve başvuru sahibinin daha önce olumlu bağlantı görüşü almamış olması. Bütün kriterlerde eşitlik varsa başvuru tarihi esas alınır.

Başvuru dosyasında istenen belgeler

Belge listesi EPDK kurul kararıyla belirlenir, ancak dağıtım şirketleri kendi sitelerinde bu listeyi kendi formatlarıyla yayımlar ve ayrıntılar EDAŞ’a göre değişebilir. AYEDAŞ’ın Aralık 2024 tarihli süreç dokümanında, çatı uygulaması dışındaki güneş başvuruları için istenen başlıca belgeler şunlardır:

1. Lisanssız üretim bağlantı başvuru formu.
2. Tüzel kişilerde temsil ve imza yetkisini gösteren yetki belgesi ile ortaklık yapısını gösteren belgeler.
3. Santralin kurulacağı yerin tapusu ya da tapu ile birlikte en az iki yıllık kira belgesi.
4. Çatı dışı başvurularda arazinin mutlak tarım, özel ürün ya da sulu tarım arazisi kapsamında olmadığına dair ilgili bakanlıktan ya da il müdürlüğünden alınan belge.
5. Tüketim tesisinin tekil kodu, kurulacak bir tesis için inşaat ruhsatı ve onaylı elektrik proje kapağı.
6. Başvuru ücretinin yatırıldığını gösteren dekont.
7. Tesisin teknik özelliklerini gösteren tek hat şeması.
8. Bakanlığın belirlediği formatta teknik değerlendirme formu.
9. LİHKAP ya da harita mühendisi onaylı koordinatlı aplikasyon krokisi.

25 kW’a kadar çatı ve cephe başvurularında liste daha kısadır: başvuru formu, kimlik ya da yetki belgesi, binanın tapu veya kira belgesi (apartmanlarda kat malikleri kararı ya da muvafakatname) ve tüketim tesisinin tekil kodu istenir. Yönetmeliğe göre başvurular, kurul kararında sayılan belgeler dışındaki bir belgenin eksikliği gerekçesiyle reddedilemez.

Başvuru nasıl değerlendirilir?

Değerlendirme aylık bir takvimle ilerler ve hangi ayda başvurduğunuz sonuç tarihini belirler:

1. Bir takvim ayında alınan başvurular, izleyen ayın ilk yirmi günü içinde bir komisyon tarafından evrak yönünden toplu olarak değerlendirilir. Eksik ya da yanlış evraklı başvurular teknik değerlendirmeye alınmaz ve sonuçlar dağıtım şirketinin sitesinde yayımlanır.
2. Evrakı tam olan başvurular, izleyen ayın yirmi günü içinde teknik yönden değerlendirilir. Bağlantı noktasındaki iletim ya da dağıtım şebekesi kısıtları bu aşamada dikkate alınır. TEİAŞ’ın trafo merkezinde arıza akımı ya da transformatör gücü sınırının aşıldığını bildirdiği başvurular teknik değerlendirme yapılmadan reddedilir.
3. Bağlantı görüşü olumlu olan güneş başvurularının bilgileri YEPDİS üzerinden Enerji İşleri Genel Müdürlüğü’ne gönderilir ve burada ayrıca teknik değerlendirme yapılır. Saha çakışması tespit edilirse başvuru sahibine değişiklik hakkı tanınır.
4. Sonuçlar dağıtım şirketinin sitesinde aylık olarak ilan edilir.

Çağrı mektubu nedir, ne zaman verilir?

Yönetmelikteki tam adıyla bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu, başvurunun şebekeye bağlanabileceğinin kabul edildiğini ve başvuru sahibinin bağlantı anlaşması yapmaya davet edildiğini gösteren belgedir. Mektupta belgenin yönetmeliğin hangi hükmüne göre düzenlendiği ve ihtiyaç fazlası enerjinin hangi hükme göre değerlendirileceği açıkça yazılır. Bu ifade önemlidir, çünkü santralin hangi kapsamda kurulduğu ve fazla enerjinin nasıl değerlendirileceği sonraki yıllardaki mahsuplaşmayı belirler.

Mektup kendiliğinden gelmez. Teknik değerlendirmesi olumlu çıkan başvuru sahibinin, sonuç listesinin ilanından itibaren bir ay içinde dağıtım şirketine yazılı olarak başvurması gerekir. Bu başvuruyu yapmayanların olumlu bağlantı görüşü kendiliğinden geçersiz olur. Bu yüzden sonuç listesinin ilan tarihini takip etmek gerekir.

Çağrı mektubundan sonraki adımlar

Çağrı mektubunun tebliğiyle birlikte yönetmelikteki süreler işlemeye başlar. Sonraki adımlar sırasıyla şöyledir:

1. Proje onayı. Mektubun tebliğinden itibaren bir yıl içinde üretim tesisi ve varsa bağlantı hattı projesi Bakanlığa ya da Bakanlığın yetki verdiği kuruma onaylatılmalıdır. Onay mercii santral gücüne göre dağıtım şirketi ya da TEDAŞ olabilir. Proje dosyasında açıklama raporu, panel ve evirici uyumluluk hesapları, AC ve DC kablolar için gerilim düşümü ve güç kaybı hesapları, genel yerleşim planı, tek hat şeması, topraklama ve yıldırımdan korunma paftası, ekipman uygunluk belgeleri ve keşif özeti bulunur.
2. Bağlantı anlaşması. Onaylı proje süresi içinde eksiksiz sunulursa dağıtım şirketi otuz gün içinde bağlantı anlaşmasını imzalamakla yükümlüdür. Süre kaçırılırsa bağlantı anlaşması imzalama hakkı kaybedilir.
3. İzinler ve kurulum. Bağlantı anlaşmasının imzasından itibaren ÇED, imar ve diğer izinlerin alınması ve kabulün yapılması için süre başlar. Dağıtım şirketinin trafosunu kullanan santrallerde bu süre bir yıl, trafoyu kullanmayan güneş santrallerinde iki yıldır. Sözleşme gücüyle sınırlı olarak tüketimle aynı ya da farklı ölçüm noktasında kurulan santraller için yönetmelik üç yıl öngörür. Süre dolduğunda tamamlanmayan santralin kapasite tahsisi kendiliğinden düşer.
4. Kabul. Tesis hazır olduğunda durum dağıtım şirketine bildirilir, şirket on beş gün içinde kabule hazır olduğunu tutanakla imza altına alır ve kabul başvurusu Bakanlığa ya da yetkili kuruluşa yapılır. Kurulu gücü 50 kW ve üzeri santrallerin SCADA bağlantısı da bu aşamadan önce tamamlanmalıdır.
5. Sistem kullanım anlaşması. Kabulü tamamlanan tesiste, ticari faaliyete başlama tarihini izleyen bir ay içinde sistem kullanım anlaşması imzalanır. İmzalanmazsa santral şebekeden ayrılır. Santral, bu anlaşmada belirtilen tarihten itibaren şebekeye enerji verebilir.

Santral işletmeye girdikten sonra üretim ile ilişkili tüketim arasında mahsuplaşma yapılır ve ihtiyaç fazlası enerji yönetmelikteki esaslara göre görevli tedarik şirketi tarafından değerlendirilir. Mahsuplaşmanın dönemi ve fiyatı santralin hangi kapsamda kurulduğuna ve çağrı mektubunun tarihine göre değiştiği için yatırım hesabında bu bilgiyi çağrı mektubundaki ifadeyle birlikte kontrol etmek gerekir.

Sık yapılan hatalar

Başvurunun reddine ya da çağrı mektubundan sonra hak kaybına yol açabilecek hatalar şunlardır:

1. Kurulu gücü sözleşme gücü ve yıllık tüketim sınırını hesaba katmadan belirlemek.
2. Arazinin tarım arazisi durumunu ve kira süresini başvurudan önce netleştirmemek.
3. Teknik değerlendirme listesinin ilanını kaçırıp bir aylık yazılı başvuru süresini geçirmek.
4. Proje onayı için bir yıllık süreyi uzun sanıp projeyi son aylara bırakmak.
5. Bağlantı anlaşmasından sonra başlayan kurulum ve kabul süresini tedarik takvimiyle karşılaştırmamak.
6. Dağıtım şirketinin sitesindeki belge listesinin eski bir sürümüyle çalışmak. Farklı tarihlerde yayımlanmış EDAŞ dokümanlarında çağrı mektubu sonrası süreler birbirinden farklı yazılmış olabiliyor ve geçerli olan yönetmeliğin güncel metnidir.

Mevzuat 2026 içinde de değişti. Ekim 2026’daki değişiklikle depolama ünitesi kurulumuna ve acil durum yük atma talimatlarına uymayan santrallere ilişkin yeni hükümler eklendi. Başvurudan önce hem yönetmeliğin güncel metnini hem de bağlı olduğunuz EDAŞ’ın son yayımladığı süreç dokümanını okumak gerekir.

Başvuruyu kimin hazırladığı neden önemli?

Başvuru dosyasındaki tek hat şeması, kurulu güç ve koordinatlı saha bilgisi, sonraki proje onayının temelini oluşturur. Başvuruda verilen bilgilerle onaya sunulan proje arasındaki fark, süreçte geri dönüşlere yol açar. Grup Ağırman olarak GES fizibilitesi kapsamında EDAŞ çağrı mektubu hazırlık dosyasını hazırlıyor, çağrı mektubundan sonra arazi ve çatı tipi santrallerin elektrik projesini, kurulumunu ve kabulünü anahtar teslim (EPC) olarak yürütüyoruz. Ankara merkezimizden ve İstanbul’dan koordine ettiğimiz saha ekiplerimizle Türkiye genelinde çalışıyoruz.

Bu yazı Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği’nin Ekim 2026 itibarıyla geçerli haline göre hazırlandı. Başvuru yapmadan önce yönetmeliğin ve dağıtım şirketinizin belge listesinin güncel metnini mutlaka kontrol edin.